အသံစနစ်မှာ KTV နေရာတွေမှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဘားတွေနဲ့ မြင်ကွင်းတွေမှာပဲဖြစ်ဖြစ် စပီကာယူနစ် လောင်ကျွမ်းခြင်းဟာ အသံအသုံးပြုသူတွေအတွက် ခေါင်းကိုက်စရာတစ်ခုပါပဲ။ အများအားဖြင့် power amplifier ရဲ့ volume ကို အရမ်းမြင့်နေရင် စပီကာ လောင်ကျွမ်းလွယ်တယ်လို့ မြင်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ စပီကာ လောင်ကျွမ်းရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။
၁။ ကျိုးကြောင်းမဆီလျော်သော ဖွဲ့စည်းမှုစပီကာများနှင့်ပါဝါချဲ့စက်များ
အသံဖွင့်တဲ့ သူငယ်ချင်းအများစုက power amplifier ရဲ့ output power က အရမ်းများလွန်းတယ်လို့ ထင်ကြလိမ့်မယ်၊ အဲဒါက tweeter ကို ပျက်စီးစေတဲ့ အကြောင်းရင်းပါ။ တကယ်တော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အခါသမယတွေမှာ speaker ဟာ ယေဘုယျအားဖြင့် rated power ရဲ့ နှစ်ဆ ကြီးမားတဲ့ signal shock တွေကို ခံနိုင်ရည်ရှိပြီး ချက်ချင်းဆိုသလို ၃ ဆ ခံနိုင်ရည်ရှိပါတယ်။ peak မှာ rated power ရဲ့ နှစ်ဆ shock တွေကို ပြဿနာမရှိဘဲ ခံနိုင်ရည်ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် မမျှော်လင့်ဘဲ ပြင်းထန်တဲ့ ထိခိုက်မှု ဒါမှမဟုတ် မိုက်ခရိုဖုန်းရဲ့ ရေရှည် အော်သံကြောင့် မဟုတ်ဘဲ power amplifier ရဲ့ မြင့်မားတဲ့ power ကြောင့် tweeter ပျက်စီးသွားတာ အလွန်ရှားပါးပါတယ်။
အချက်ပြမှု ပုံပျက်မသွားသည့်အခါ၊ ရေတို overloaded အချက်ပြမှု၏ ပါဝါစွမ်းအင်သည် ပိုမိုမြင့်မားသော ပါဝါရှိသော woofer ပေါ်သို့ ကျရောက်ပြီး ၎င်းသည် စပီကာ၏ ရေတိုပါဝါထက် မလိုအပ်ပါ။ ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းသည် စပီကာ၏ ပါဝါဖြန့်ဖြူးမှု သွေဖည်မှုကို မဖြစ်စေဘဲ စပီကာယူနစ်ကို ပျက်စီးစေမည်မဟုတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် ပုံမှန်အသုံးပြုမှုအခြေအနေများတွင်၊ ပါဝါချဲ့စက်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ထားသော output ပါဝါသည် စပီကာ၏ အဆင့်သတ်မှတ်ထားသော ပါဝါထက် ၁-၂ ဆ ရှိသင့်သည်၊ ထို့ကြောင့် စပီကာ၏ ပါဝါကိုအသုံးပြုသောအခါ ပါဝါချဲ့စက်သည် ပုံပျက်ခြင်းမရှိစေရန် သေချာစေသည်။
၂။ ကြိမ်နှုန်းခွဲဝေမှုကို မသင့်လျော်စွာအသုံးပြုခြင်း
ပြင်ပကြိမ်နှုန်းခွဲဝေမှုကို အသုံးပြုသည့်အခါ input terminal ၏ frequency division point ကို မသင့်လျော်စွာအသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် speaker ၏ မသင့်လျော်သော operating frequency range သည်လည်း tweeter ကို ပျက်စီးစေသည့်အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ frequency divider ကိုအသုံးပြုသည့်အခါ frequency division point ကို ထုတ်လုပ်သူမှ ပံ့ပိုးပေးသော speaker ၏ operating frequency range အတိုင်း တိတိကျကျ ရွေးချယ်သင့်သည်။ tweeter ၏ crossover point ကို နည်းအောင်ရွေးချယ်ထားပြီး power burden သည် အလွန်လေးလံပါက tweeter ကို မီးလောင်လွယ်သည်။
၃။ ညီမျှခြင်းချိန်ညှိမှု မမှန်ကန်ခြင်း
equalizer ချိန်ညှိမှုလည်း အရေးကြီးပါတယ်။ frequency equalizer ကို indoor sound field ရဲ့ ချို့ယွင်းချက်အမျိုးမျိုးနဲ့ speaker ရဲ့ frequency မညီမျှမှုတွေကို ချိန်ညှိဖို့ သတ်မှတ်ထားပြီး spectrum analyzer ဒါမှမဟုတ် တခြားတူရိယာတွေနဲ့ debug လုပ်သင့်ပါတယ်။ debugging လုပ်ပြီးနောက် transmission frequency လက္ခဏာတွေဟာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ range အတွင်းမှာ အတော်လေး flat ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ အသံပိုင်းဆိုင်ရာ ဗဟုသုတမရှိတဲ့ tuner အများစုဟာ စိတ်ကြိုက်ချိန်ညှိမှုတွေ ပြုလုပ်ကြပြီး လူအတော်များများတောင် equalizer ရဲ့ high frequency နဲ့ low frequency အစိတ်အပိုင်းတွေကို "V" shape ဖြစ်အောင် မြှင့်ထားကြပါတယ်။ ဒီ frequency တွေဟာ midrange frequency နဲ့ ယှဉ်ရင် 10dB ထက်ပိုများရင် (equalizer ရဲ့ adjustment ပမာဏက ယေဘုယျအားဖြင့် 12dB ပါ) equalizer ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ phase distortion က သီချင်းရဲ့ အသံကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေရုံသာမက audio ရဲ့ treble unit ကိုလည်း အလွယ်တကူ Burn out ဖြစ်စေပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးဟာ speaker တွေ Burn out ဖြစ်စေတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
- အသံအတိုးအကျယ် ချိန်ညှိမှု
အသုံးပြုသူအများအပြားဟာ post-stage power amplifier ရဲ့ attenuator ကို -6dB, -10dB မှာထားလေ့ရှိပါတယ်၊ အဲဒါက volume knob ရဲ့ 70%--80% ဒါမှမဟုတ် normal position တောင်ဖြစ်ပြီး front stage ရဲ့ input ကိုတိုးမြှင့်ပြီး သင့်တော်တဲ့ volume ရအောင်လုပ်ဆောင်ပါတယ်။ power amplifier မှာ margin တစ်ခုရှိရင် speaker က ဘေးကင်းတယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။ အမှန်တော့ ဒါကလည်း မှားပါတယ်။ power amplifier ရဲ့ attenuation knob က input signal ကို attenuate လုပ်ပါတယ်။ power amplifier ရဲ့ input ကို 6dB attenuate လုပ်ရင် volume အတူတူကို ထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် front stage က 6dB ပိုထုတ်ပေးရမယ်၊ voltage ကို နှစ်ဆတိုးရမယ်၊ input ရဲ့ upper dynamic headroom ကို ထက်ဝက်ဖြတ်ပစ်ရမယ်လို့ ဆိုလိုပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ signal ကြီးကြီးမားမား ရုတ်တရက်ထွက်လာရင် output က 6dB စောပြီး overload ဖြစ်ပြီး clipped waveform ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။ power amplifier က overload မဖြစ်ပေမယ့် input က clipping waveform ဖြစ်ပြီး treble component က အရမ်းလေးလွန်းတယ်၊ treble က distorted ဖြစ်ရုံသာမက tweeter လည်း burn out ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
မိုက်ခရိုဖုန်းသုံးတဲ့အခါ မိုက်ခရိုဖုန်းက စပီကာနဲ့ အရမ်းနီးလွန်းရင် ဒါမှမဟုတ် စပီကာကို မျက်နှာမူထားရင်၊ ပါဝါအမ်ပလီဖိုင်ယာရဲ့ အသံကို အတော်လေး ကျယ်ကျယ်ဖွင့်ထားရင်၊ မြင့်မားတဲ့ ကြိမ်နှုန်းအသံတုံ့ပြန်ချက် ထွက်လာပြီး အူသံတွေ ထွက်လာလွယ်ပြီး Tweeter ကို လောင်ကျွမ်းစေပါတယ်။ Midrange နဲ့ Treble အချက်ပြမှုအများစုကို Frequency Divider ကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် Treble Unit ကနေ ပေးပို့တာကြောင့်၊ ဒီမြင့်မားတဲ့ စွမ်းအင်အချက်ပြမှုအားလုံးဟာ အလွန်ပါးလွှာတဲ့ ကွိုင်နဲ့ treble Unit ကို ဖြတ်သန်းပြီး ကြီးမားတဲ့ လက်ငင်းလျှပ်စီးကြောင်းကို ထုတ်ပေးပြီး ချက်ချင်းအပူချိန်မြင့်မားမှုကို ဖြစ်စေပြီး အသံကွိုင်ဝါယာကြိုးကို ပေါက်ကွဲစေတာကြောင့် Tweeter ဟာ "woo" လို့ အော်ပြီး ပြတ်သွားပါတယ်။
မှန်ကန်တဲ့နည်းလမ်းကတော့ မိုက်ခရိုဖုန်းကို စပီကာယူနစ်နဲ့ မနီးမဝေး ဒါမှမဟုတ် မျက်နှာချင်းဆိုင်မထားဘဲ အသုံးပြုခြင်းဖြစ်ပြီး ပါဝါအသံချဲ့စက်စွမ်းရည်ကို သေးငယ်ရာမှ ကြီးမားရာသို့ တဖြည်းဖြည်း တိုးမြှင့်သင့်ပါတယ်။အသံချဲ့စက်အသံအတိုးအကျယ် အရမ်းမြင့်ရင် ပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် ဖြစ်နိုင်ခြေပိုများတဲ့ အခြေအနေကတော့ power amplifier ရဲ့ power မလုံလောက်ပြီး speaker ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဖွင့်ထားတာကြောင့် power amplifier ရဲ့ output ဟာ ပုံမှန် sine wave မဟုတ်ဘဲ တခြား clutter components တွေနဲ့ signal ဖြစ်ပြီး speaker ကို လောင်ကျွမ်းစေပါလိမ့်မယ်။
ပို့စ်တင်ချိန်: ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်